Actueel

LC 30 augustus 2010

 Door Wim Schrijver

Dat waren nog eens tijden! Een kerk die zo groeide dat er een welhaast chronisch tekort aan zitplaatsen was. Dat ‘probleem’ had de Gereformeerde Kerk van Leeuwarden een kleine eeuw geleden. Begin jaren twintig hadden de Leeuwarder gereformeerden twee kerken: de Noorderkerk in de Grote Kerkstraat uit 1888 (nu It Aljemint) en de Oosterkerk aan het Hoeksterpad uit 1910 (in 1979 afgestoten en twee jaar later afgebroken). Die werden te klein en daarom werd in 1923 een nieuwe kerk gebouwd: de Koepelkerk, ontworpen door Tjeerd Kuipers. Maar ook die kerk gaf de snelgroeiende kerk-gemeenschap maar even lucht. Er waren speciale zitplaatsencommissies en die constateerden al twee jaar na de bouw van de Koepelkerk geduw en geprop in de kerkbanken. ,,Het werd dus steeds moeilijker om de gezinnen niet in ’t gedrang te brengen’’, zo was de conclusie. Er moest echt iets gebeuren. Het duurde nog tot 1929 voor de kerkenraad besloot om de financiële mogelijkheid van de zo broodnodige vierde kerk te onderzoeken. De financieel beroerde tijden zorgden er voor dat het nog eens twee jaar duurde voor het besluit viel om ook daadwerkelijk dat vierde godshuis te bouwen. De Leeuwarder predikant Van der Woude noemde de stap van de kerkenraad indertijd een ,,getuigenis van het geloof der gemeente, dat onze verwarde en tegen zichzelf verdeelde wereld met niets meer kan worden geholpen dan met het Woord des Heren’’. In de crisistijd legden de gereformeerde ‘kleine luyden’ 30.000 gulden ineens op tafel voor de nieuwe kerk, en zegden met een jaarlijkse verhoging van de vaste vrijwillige bijdrage nog eens 10.000 gulden per jaar toe. Dat ging niet helemaal vlekkeloos, want de ouderlingen moesten extra huisbezoeken afleggen omdat ,, veel broeders en zusters niet ten volle aan de billijke verwachting hadden voldaan’’. Architect Egbert Reitsma mocht het gebouw ontwerpen, waarvoor de kerk een stuk grond aan de Pelikaanstraat had aangekocht. Het was een opvallend godshuis, dat de gereformeerden in 1932 als vierde in gebruik namen. De Pelikaankerk illustreerde ,,het stoere en solide gereformeer-dendom’’, zo schreef deze krant bij de viering van het vijftigjarig bestaan van de ‘Peli’ in 1982. Bij de officiële opening, een halve eeuw eerder, tekende de LC uitgebreid de dankbaarheid van de kerkenraad op. ,,God gaf lust en kracht tot den arbeid en door Zijn onmisbare zegen is dit bouwwerk zonder ongeval voltooid geworden.’’De kerk werd zo gebouwd dat alle bezoekers een onbelemmerd zicht hadden op de verkondiger van het Woord. De galerij kon er komen zonder ,,hinderlijke pilaren’’ en over de verlichting werd in 1932 geschreven dat die ook was uitgevoerd zonder ,,hinderlijke ornamenten of kronen’’. In het massieve gebouw vielen en vallen de vele fraaie gebrandschilderde ramen op: 28 stuks die het maatschappelijk leven verbeelden met achter de preekstoel nog eens zes ramen die de scheppingsdagen voorstellen. En verder beschikt de kerk sinds de bouw over een uitstekend pneumatisch orgel van Valkx en Van Kouteren uit Rotterdam. Bij de opening in 1932 deed de kerkjeugd de Pelikaankerk een kanselbijbel cadeau. Dominee Van der Woude was daardoor geroerd. ,,Het is een bewijs, dat waar de ouderen heengaan er een geslacht opgroeit, dat nog vast wil houden aan Gods Woord.’’

Hoe anders staat de kerk er voor in 2010. De Leeuwarder gereformeerden staan op het punt definitief te fuseren met de hervormden - toen ondenkbaar - en samen staan ze voor een nieuwe bezuinigingsronde. Er zullen vier van de huidige zeven wijkkerken dichtgaan, waaronder de Pelikaan. De teruggang was al in de jaren zestig van de vorige eeuw fors ingezet – ook dat was voor de Pelikaanbouwers niet voor te stellen.

Scrapbooken is een originele en creatieve manier om foto’s in te plakken. Herinneringen blijven op een speciale manier bewaard! Niet op een computer of achter in de kast in een oude schoenendoos, maar in een (soms zelfgemaakt) album, dat in afmeting kan verschillen. De grootste maat voor een lay-out is 30,5 x 30,5. De kleinste past in een luciferdoosje. Door foto’s samen te voegen met papier in allerlei soorten dessins en er allerlei toepasselijke dingen in de vorm van labels, knopen, bloemen, linten, stempels etc. aan toe te voegen, blijft het een genot om er steeds naar te kijken. Vakantiefoto’s, trouwfoto’s, verjaardagen, activiteiten van de (klein)kinderen: er zijn zoveel thema’s om over te scrappen! Ook oude foto’s zijn een dankbaar scraponderwerp en er zit meestal veel meer in zo’n oude schoenendoos dan alleen maar foto’s. Benieuwd? Iris Nieuwenhuizen uit Wier laat het u graag zien.

Hoe u zelf glassieraden kunt maken in de magnetron wordt u gedemonstreerd door Akky Dijkstra van Minnertsga.

En Tiny Dontje uit Leeuwarden toont haar objecten, die ze verkrijgt d.m.v. rakustookkunst. Ook daarover valt veel te vertellen.

Marc Glotzbach van de Oudebildtdijk versiert deze zaterdag de hele kerk van binnen met zijn vrolijk stemmende schilderijen.

Neem gerust uw kinderen mee, voor hen is er een grote grabbelkorf, en voor de liefhebbers een altijdprijs-loterij.

PERSBERICHT   

De tentoonstelling Tussen band en lood in de Grote Kerk of Sint Martinuskerk van Dokkum blijkt een groot succes. Kwamen er bij de zomeropenstelling van de kerk vorig jaar ongeveer 5000 bezoekers, nu staat de teller al rond de 8000! En dat is geen wonder, als je kijkt naar het resultaat van wat de Dokkumer Martiniquiltsters in wisselwerking met glazenier Johannes Boersma tot stand wisten te brengen. Enkele reacties uit het gastenboek:
Een prachtige expositie; hulde!
Zo mooi! Om stil van te worden...
Jo wurden hjir hielendal bliid fan.
Ontroerend!
Het moge duidelijk zijn: wie deze expositie nog niet bezocht, mist een heleboel. U kunt nog in de Grote Kerk (Markt 2) terecht tot en met 11 september, woensdag- tot en met zaterdagmiddagen tussen 2 en 5 uur. De toegang is geheel gratis.

Op alle Waddeneilanden doen kerken mee met Tsjerkepaad. Vaak op afwijkende tijden. Zie ook bijgaande foto met de Westerkerk en de Brandaris op Terschelling.

Friesch Dagblad, 13 augustus 2010

Jubbega is onverwachte parel in Zuidoost-Fryslân

Jubbega - Ruim 260 kerken doen deze zomer mee aan het open kerkenproject Tsjerkepaad. In het Friesch Dagblad wekelijks een portret van een van de kerken die meedoen. Vandaag: de protestantse kerk van Jubbega Derde Sluis, een kerk die ontstond door de vervening. Een parel opgetrokken door turfstekers.

Door Lodewijk Born.

Tsjerkepaad

Aan het woord is Anja de Jong (60), kerkrentmeester van de Protestantse Gemeente Jubbega-Schurega-Hoornsterzwaag.

Tsjerkepaad in Jubbega. Sinds wanneer doet de kerk mee?

,,Het is het derde jaar dat we aan Tsjerkepaad meedoen. Ds. Gerrit Groeneveld, provinciaal-coördinator van Tsjerkepaad, was hier tot de zomer predikant. Dan kun je er natuurlijk niet onderuit om mee te doen met Tsjerkepaad. We zijn er ook heel enthousiast over.’’

Hoeveel vrijwilligers zijn in Jubbega betrokken bij Tsjerkepaad?

,,We hebben twaalf vrijwilligers die meehelpen met Tsjerkepaad. We zijn om de zaterdag open. Dat hebben we gedaan omdat het anders een te grote belasting wordt voor de vrijwilligers. Elke zaterdagmiddag van de openstelling zijn er twee van hen aanwezig om vragen te beantwoorden en mensen welkom te heten. Ook schenken we koffie en thee.’’

Hoeveel bezoekers trekt de kerk?

,,Het bezoekersaantal moest in de eerste jaren echt wat op gang komen. Nu hebben we gemiddeld zo’n tien bezoekers per zaterdagmiddag. Dat is niet heel veel. We horen wel dat onze vrijwilligers hele goede, diepgaande gesprekken hebben met de mensen die langskomen. Kwantitatief zijn er dus niet zoveel bezoekers maar kwalitatief zijn het hele goede middagen. Ik denk dat het komt omdat onze vrijwilligers ook echt open staan voor een gesprek.’’

Wat is er bijzonder aan de kerk?

,,De kerk is gebouwd in 1864 en was klaar in 1865.

de kerk is ontstaan doordat de bevolking van Jubbega in de negentiende eeuw groeide door de verveningswerkzaamheden. Toen was er behoefte aan een eigen kerkgebouw. Met zijn allen brachten de mensen 5000 gulden bij elkaar en zo kon de kerk gebouwd worden. Het laat zien hoe mensen hier samen ergens voor gaan. Het werd een eenvoudige kerk en dat is het nog steeds. In Jubbega, Schurega en Hoornsterzwaag hebben in totaal vijf kerken gestaan. Alleen de kerk van Jubbega is nog eigendom van de kerkelijke gemeente. De kerk van Schurega is nu eigendom van de Stichting Alde Fryske Tsjerken.’’

De kerk is eenvoudig, maar eigenlijk ook heel modern, als je hem van buiten bekijkt.

,,Dat klopt. In 2008 hebben we naast de kerk een nieuw fraai ontmoetingscentrum gebouwd. Het is met glazen gangen verbonden aan de kerk. Het heeft de naam ‘de Beage’ gekregen. Het is verrezen op de plek waar eerst het oude jeugdverenigingsgebouw stond. Met ‘de Beage’ wilden we als kerkgemeenschap een plek creëren waar een ieder zich welkom weet. Zowel op zondag als doordeweeks. Vandaar dat het gebouw ook op dinsdagochtend en donderdagmiddag open is voor ontmoeting. Het gebouw is ook te huur voor feestjes en andere bijeenkomsten. In de Pream, een van de zalen van de Beage, heeft Folkert Beenen een wandschildering gemaakt waarin de vijf kerken die ooit in de regio stonden, zijn vastgelegd. In zaal de Aak is een bijbelse voorstelling geschilderd door Ruth Frankema. Ze heeft heel treffend het verhaal van Jezus en de discipelen weergegeven.

In de kerk zelf zijn in 2008 twee gebrandschilderde ramen aangebracht met voorstellingen uit de geschiedenis van kerk en dorp. Het geld hiervoor is bijeengebracht door gemeenteleden en door subsidies uit fondsen. Onder meer een oud veenarbeidershuisje en dorpsmuzikant en -legende Paulus Jakje (1878-1944) zijn er in verwerkt. Tevens zijn delen van de kerkgeschiedenis door Cor Booy uit Tjerkgaast, die de ramen schilderde, vastgelegd. Wij vinden de twee ramen een hele waardevolle aanvulling voor de kerkzaal. Het maakt het gebouw ineens heel anders. In de kerk staan stoelen zodat de zaal ook multifunctioneel gebruikt kan worden. De banken en de oude preekstoel zijn er ooit uitgesloopt. Ik hoor nu wel eens dat sommigen dat toch wel jammer vinden.’’

Is er tijdens Tsjerkepaad ook iets bijzonders?

,,We hebben een iconen-expositie van Hannah de Haan-Bakker. Ze is tachtig jaar en heeft zo’n tien iconen geschilderd. Voor wie van iconen houdt is het zeer de moeite waard om langs te komen. In de Beage is een expositie van schilderijen van Akke Finnema. Wie niet bij Tsjerkepaad in de gelegenheid is, kan ook bij de doordeweekse openstelling komen.’’

Wordt er nog gekerkt?

,,We hebben iedere zondag om 9.30 uur een kerkdienst. Onze gemeente heeft op papier zo’n vierhonderdveertig leden. Daarvan zijn er driehonderd belijdende en doopleden. De rest zijn meegeregistreerde partners die niet gedoopt zijn of belijdenis hebben gedaan of kinderen die niet zijn gedoopt. Voor een goed overzicht, ook voor het pastoraat, registeren we hen ook. Gemiddeld komen er zo’n veertig mensen in een kerkdienst. Bij bijzondere diensten is dat aantal hoger.’’

Wat zijn de openingstijden?

,,We zijn op zaterdag open van 13.30 - 17.00 uur. We doen morgen en 28 augustus en de zaterdagen 4 en 11 september nog mee aan Tsjerkepaad. Wie op zaterdag 4 september komt, kan meehelpen met het maken van bloemstukken. De volgende dag is het ziekenzondag en dan brengen we altijd bloemen naar mensen in de dorpen die wel een attentie kunnen gebruiken. Dat gebaar vanuit de kerk wordt altijd heel erg gewaardeerd. De doordeweekse openstelling is dinsdagochtend van 9.00 tot 12.00 uur en donderdagmiddag van 14.00-17.00 uur.’’

i www.kerkjubbega.nl, de kerk staat aan de K. Molweg 19